AI-geletterdheid is verplicht, en dat geldt al sinds februari 2025
De meeste organisaties richtten zich op 2 augustus 2026. Alleen de regels voor hoog-risico AI zijn verschoven naar december 2027. De verplichting die vrijwel iedereen raakt, is nooit uitgesteld en loopt gewoon door.
Artikel 4 van de EU AI Act zegt dat elke organisatie die AI gebruikt, moet zorgen dat de mensen die ermee werken er voldoende van weten. Afgestemd op hun rol, hun ervaring en de context waarin ze het gebruiken. Er staat geen ondergrens in voor het aantal medewerkers en geen uitzondering voor kleine organisaties.
Het korte antwoord
Ja. Artikel 4 van de EU AI Act geldt sinds 2 februari 2025 voor elke organisatie die AI gebruikt, ongeacht omvang. Er hoort geen certificaat bij, het is wel verstandig om te kunnen laten zien wat je hebt gedaan en dat het past bij de rol van degene die met AI werkt.
Wat je deze maand kunt doenVoor wie geldt dit precies
De verplichting geldt voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Dat tweede woord is waar de meeste organisaties in vallen. Je hoeft geen AI te bouwen om eronder te vallen. Je valt eronder zodra je AI gebruikt in je werk, ook als die AI meekwam met software die er al jaren stond.
In de praktijk betekent dat: de gemeente die Copilot heeft uitgerold, het accountantskantoor waar de helft van de adviseurs ChatGPT gebruikt, de zorginstelling met een AI-functie in het roosterpakket, en het installatiebedrijf met vijftien man waar de planner een AI-tool gebruikt om offertes te schrijven. Alle vier vallen ze eronder.
Wat er precies van je wordt gevraagd
De wet schrijft geen curriculum voor en er hoort geen verplicht certificaat bij. Dat maakt het makkelijker dan het lijkt en tegelijk lastiger, want er is geen lijstje dat je kunt afvinken.
Wat er wel wordt gevraagd, is dat de kennis past bij wat iemand met AI doet. Een medewerker die AI gebruikt om teksten te schrijven, heeft iets anders nodig dan een manager die beslist welke tool wordt aangeschaft. En een bestuurder die verantwoording moet afleggen weer iets anders.
Vertaald naar de werkvloer gaat het om vier dingen. Weten wanneer je AI mag gebruiken en wanneer niet. Weten welke gegevens er niet in mogen. Weten hoe je output controleert voordat je hem gebruikt. En weten wanneer een mens moet kijken voordat er iets naar buiten gaat.
Hoe je laat zien dat je eraan voldoet
Er staat geen certificaat tegenover. Er staat wel tegenover dat je het moet kunnen laten zien op het moment dat iemand ernaar vraagt, en dat is meestal niet de toezichthouder maar je eigen raad van toezicht, een auditor, of een opdrachtgever in een aanbesteding.
Wat je daarvoor nodig hebt is geen beleidsstuk van twintig pagina's, maar één overzicht: wie heeft wat gehad, wanneer, en wat mogen mensen wel en niet met AI in hun werk. Wie dat op één A4 heeft staan, is verder dan de meeste organisaties die er een project van hebben gemaakt.
Wat je deze maand kunt doen
- 1
Breng in kaart wie AI gebruikt en waarvoor.Niet alleen de tools die je hebt aangeschaft, ook de AI die meekwam met bestaande software.
- 2
Bepaal per groep wat iemand moet weten.Bestuur, leidinggevenden en uitvoering hebben verschillende antwoorden nodig op dezelfde vier vragen.
- 3
Leg vast wat je hebt gedaan.Datum, groep, onderwerp, en de afspraken die eruit zijn gekomen. Eén overzicht is genoeg.
De praktische invulling
Aantonen dat je eraan voldoet begint bij een opleiding die iedereen kan volgen en die een bewijs oplevert. De opleiding AI-geletterdheid is online, in eigen tempo, met twaalf maanden toegang en een certificaat per medewerker. Voor één persoon 197 euro, vanaf tien medewerkers 97 euro per zitplaats.
Bekijk de opleiding AI-geletterdheidHet AI-register en het governance-kader staan klaar in Level 0
Level 0 is de gratis omgeving van caio.nl. Daarin zitten de drie playbooks, de veertien invulbare werkbestanden uit de toolkit en het governance-kader richting ISO/IEC 42001. Met het playbook over het AI-register breng je in tien minuten in kaart welke AI er in je organisatie al draait. Dat is precies de eerste stap uit de lijst hierboven.
Start gratis met Level 0Zoek je dit niet voor je organisatie, maar voor jezelf?
Dan gaat het niet om een verplichting maar om begrijpen waar het over gaat en kunnen meepraten. Daar is AI zonder jargon voor: zeventien korte stukken, in je eigen tempo.
Bekijk AI zonder jargonVeelgestelde vragen
Is AI-geletterdheid echt verplicht?
Geldt dit ook voor kleine organisaties?
Is er een verplicht certificaat AI-geletterdheid?
Wat gebeurt er als je niets doet?
Geldt dit ook voor de zorg?
Geldt dit ook voor de overheid?
Wat is het verschil met AI-geletterdheid als opleiding?
AI-geletterdheid verplicht stellen is geen keuze van de organisatie zelf, maar volgt uit artikel 4 EU AI Act. Wat de wet bedoelt reikt verder dan het volgen van een cursus of een training: het gaat om kennis die past bij de rol van de gebruiker en bij de context waarin AI wordt ingezet. Een certificaat is niet voorgeschreven, maar een vastgelegd overzicht van wie welke uitleg heeft gehad helpt wel als een auditor of opdrachtgever ernaar vraagt.
Voor de overheid geldt hetzelfde als voor bedrijven: gemeenten, uitvoeringsorganisaties en onderwijsinstellingen zijn gebruiksverantwoordelijke zodra zij AI in hun processen inzetten. In de zorg komt daar de bijzondere positie van AI in medische hulpmiddelen bij, want daarvoor gelden eigen termijnen: voor systemen die onder bijlage I van de verordening vallen geldt 2 augustus 2028. In beide gevallen begint het bij dezelfde vragen: welke AI draait er al, wie werkt ermee, wat mag wel en wat niet, en wie kijkt er mee voordat iets naar buiten gaat. Wie die vragen beantwoordt en de antwoorden vastlegt, voldoet in de praktijk aan de kern van de verplichting.