AI-geletterdheid is verplicht, en dat geldt al sinds februari 2025
De meeste organisaties richtten zich op 2 augustus 2026. Die datum is voor hoog-risico AI verschoven naar december 2027. Maar de verplichting die vrijwel iedereen raakt, is nooit uitgesteld en geldt al anderhalf jaar.
Artikel 4 van de EU AI Act zegt dat elke organisatie die AI gebruikt, moet zorgen dat de mensen die ermee werken er voldoende van weten. Afgestemd op hun rol, hun ervaring en de context waarin ze het gebruiken. Er staat geen ondergrens in voor het aantal medewerkers en geen uitzondering voor kleine organisaties.
Het korte antwoord
Ja. Artikel 4 van de EU AI Act geldt sinds 2 februari 2025 voor elke organisatie die AI gebruikt, ongeacht omvang. Er hoort geen certificaat bij, wel de plicht om te kunnen laten zien wat je hebt gedaan en dat het past bij de rol van degene die met AI werkt.
Wat je deze maand kunt doenVoor wie geldt dit precies
De verplichting geldt voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Dat tweede woord is waar de meeste organisaties in vallen. Je hoeft geen AI te bouwen om eronder te vallen. Je valt eronder zodra je AI gebruikt in je werk, ook als die AI meekwam met software die er al jaren stond.
In de praktijk betekent dat: de gemeente die Copilot heeft uitgerold, het accountantskantoor waar de helft van de adviseurs ChatGPT gebruikt, de zorginstelling met een AI-functie in het roosterpakket, en het installatiebedrijf met vijftien man waar de planner een AI-tool gebruikt om offertes te schrijven. Alle vier vallen ze eronder.
Wat er precies van je wordt gevraagd
De wet schrijft geen curriculum voor en er hoort geen verplicht certificaat bij. Dat maakt het makkelijker dan het lijkt en tegelijk lastiger, want er is geen lijstje dat je kunt afvinken.
Wat er wel wordt gevraagd, is dat de kennis past bij wat iemand met AI doet. Een medewerker die AI gebruikt om teksten te schrijven, heeft iets anders nodig dan een manager die beslist welke tool wordt aangeschaft. En een bestuurder die verantwoording moet afleggen weer iets anders.
Vertaald naar de werkvloer gaat het om vier dingen. Weten wanneer je AI mag gebruiken en wanneer niet. Weten welke gegevens er niet in mogen. Weten hoe je output controleert voordat je hem gebruikt. En weten wanneer een mens moet kijken voordat er iets naar buiten gaat.
Hoe je laat zien dat je eraan voldoet
Er staat geen certificaat tegenover. Er staat wel tegenover dat je het moet kunnen laten zien op het moment dat iemand ernaar vraagt, en dat is meestal niet de toezichthouder maar je eigen raad van toezicht, een auditor, of een opdrachtgever in een aanbesteding.
Wat je daarvoor nodig hebt is geen beleidsstuk van twintig pagina's, maar één overzicht: wie heeft wat gehad, wanneer, en wat mogen mensen wel en niet met AI in hun werk. Wie dat op één A4 heeft staan, is verder dan de meeste organisaties die er een project van hebben gemaakt.
Wat je deze maand kunt doen
- 1
Breng in kaart wie AI gebruikt en waarvoor.Niet alleen de tools die je hebt aangeschaft, ook de AI die meekwam met bestaande software.
- 2
Bepaal per groep wat iemand moet weten.Bestuur, leidinggevenden en uitvoering hebben verschillende antwoorden nodig op dezelfde vier vragen.
- 3
Leg vast wat je hebt gedaan.Datum, groep, onderwerp, en de afspraken die eruit zijn gekomen. Eén overzicht is genoeg.
Het AI-register en het governance-kader staan klaar in Level 0
Level 0 is de gratis omgeving van caio.nl. Daarin zitten de vijf AI-Regie Playbooks, de zes invulbare werkbestanden uit de toolkit en het governance-kader richting ISO/IEC 42001. Met het playbook over het AI-register breng je in tien minuten in kaart welke AI er in je organisatie al draait. Dat is precies de eerste stap uit de lijst hierboven.
Start gratis met Level 0Veelgestelde vragen
AI-geletterdheid verplicht stellen is geen keuze van de organisatie zelf, maar volgt uit artikel 4 EU AI Act. De betekenis van AI-geletterdheid is daarbij ruimer dan een AI-geletterdheid cursus of een AI-geletterdheid training: het gaat om kennis die past bij de rol van de gebruiker en bij de context waarin AI wordt ingezet. Een AI-geletterdheid certificaat is niet voorgeschreven, maar een vastgelegd overzicht van wie welke uitleg heeft gehad helpt wel als een auditor of opdrachtgever ernaar vraagt.
Voor AI-geletterdheid overheid geldt hetzelfde als voor bedrijven: gemeenten, uitvoeringsorganisaties en onderwijsinstellingen zijn gebruiksverantwoordelijke zodra zij AI in hun processen inzetten. Bij AI-geletterdheid zorg komt daar de bijzondere positie van AI in medische hulpmiddelen bij, met eigen data in de verordening. In beide gevallen begint het bij dezelfde vragen: welke AI draait er al, wie werkt ermee, wat mag wel en wat niet, en wie kijkt er mee voordat iets naar buiten gaat. Wie die vragen beantwoordt en de antwoorden vastlegt, voldoet in de praktijk aan de kern van de verplichting.