De rol van Chief AI Officer, tijdelijk ingevuld
Je hoeft geen Chief AI Officer in dienst te nemen om er een nodig te hebben.
De meeste organisaties hebben de rol wel nodig, maar niet veertig uur per week en niet voor onbepaalde tijd. Ze hebben iemand nodig die de eerste stap zet, de kaders neerzet, twee pilots kiest die iets opleveren, en intussen zorgt dat iemand intern het kan overnemen.
Dat kan in vier vormen, van licht tot zwaar. Welke past, hangt af van wie je in huis hebt en hoeveel haast er is.
Wanneer dit past
Medewerkers gebruiken AI al, maar niemand weet precies waar en waarvoor. Het MT wil grip, maar wil innovatie niet stilzetten. Er lopen pilots zonder eigenaar en zonder cijfers. Privacy en compliance stellen vragen die nog niemand kan beantwoorden. Of er ligt een verplichting uit de AI Act waarvan onduidelijk is wie hem oppakt.
Herken je daar twee of meer van, dan is het punt niet dat je meer kennis nodig hebt. Het punt is dat er niemand is die de knoop doorhakt.
Dat is ook het verschil tussen experimenteren en presteren. Experimenteren is een paar mensen die handig zijn met een tool. Presteren is een organisatie die weet waar AI waarde oplevert, wie er verantwoordelijk voor is, en hoe je het verantwoord opschaalt.
Vier vormen
Wanneer: als het nog niet op gang komt
Een paar dagdelen met directie en MT om het onderwerp op tafel te krijgen: waar staan we, wat draait er al, en welke drie stappen zetten we het eerst. Geen traject, wel een startpunt waar iedereen achter staat.
Wanneer: als er in negentig dagen een basis moet staan
Uitzoeken wat er draait, de kaders neerzetten, twee pilots kiezen die iets opleveren, en intussen iemand in huis klaarmaken om het over te nemen. De opdracht is af als hij overbodig is.
Wanneer: als één traject de rol nodig heeft
Een aanbesteding, een implementatie of een compliance-vraagstuk waarbij iemand de AI-besluiten moet dragen. Afgebakend in tijd en in scope, met een duidelijk einde.
Wanneer: als de rol permanent gedragen moet worden
De rol wordt organisatiebreed vervuld, een aantal dagdelen per maand, zolang er nog geen eigen functie voor is. Internationaal heet dat een fractional CAIO. Ook hier is overdracht het doel, niet het abonnement.
Je huurt niet één persoon in
Een terechte vraag bij een tijdelijke rol is of één persoon dit aankan. Het antwoord is dat het zelden bij één persoon blijft.
Achter de rol zit een netwerk van specialisten: juridisch en privacy, informatiebeveiliging, data-architectuur, verandermanagement en sectorspecifieke kennis. Die worden erbij gehaald wanneer een vraagstuk erom vraagt, en niet standaard meegeleverd omdat het beter staat in een offerte.
Je hebt dus één aanspreekpunt dat de rol draagt, en daarachter de mensen die nodig zijn.
Hoe het loopt
- 1Kennismaking.Een half uur om te bepalen welke van de vier vormen past en of het klikt.
- 2Nulmeting.Wat draait er al, waar zit de winst, en welke risico's vragen als eerste aandacht.
- 3De opdracht.Per vorm anders van omvang, maar altijd met een vast begin en een vast einde.
- 4Overdracht.Aan een interne Chief AI Officer of aan de manager die de rol erbij krijgt, met alles op papier.
Wat je aan het eind in handen hebt
- Een AI-register met een eigenaar per toepassing
- Een AI-beleid en een governance-kader richting ISO/IEC 42001
- Gekozen pilots met gemeten resultaat
- Een overzicht van wat er per groep aan AI-geletterdheid is gedaan
- Iemand intern die de rol kan overnemen
Wat dit niet is
Geen detachering waarbij iemand een stoel vult. Geen rapport met aanbevelingen dat je daarna zelf mag uitvoeren. En geen traject dat langer duurt naarmate het beter gaat.
De opdracht is geslaagd als je ons niet meer nodig hebt.
Een half uur is genoeg om te weten welke vorm past
Veelgestelde vragen
Wat kost het?
Wat is het verschil met een adviesbureau?
Kunnen we het ook zelf doen?
Werkt dit ook voor een kleinere organisatie?
Hoe snel kan het starten?
Wie voert het uit?
Wie AI-advies zoekt, zoekt zelden nog een rapport. De vraag is meestal concreter: wie neemt bij ons de AI-besluiten, en wie legt daarover verantwoording af. Daarom kiezen organisaties er steeds vaker voor om een Chief AI Officer in te huren in plaats van een adviesbureau in te schakelen. Internationaal heet die constructie een fractional CAIO, in Nederland wordt vaker gesproken over een interim Chief AI Officer of een AI-kwartiermaker. De naam verschilt, het werk is hetzelfde: kaders neerzetten, een register opbouwen, pilots kiezen en meten, en zorgen dat iemand intern het overneemt.
Advies over AI-governance werkt het beste als het meteen wordt uitgevoerd. Een AI-strategie die alleen op papier bestaat, verandert niets aan de manier waarop medewerkers vandaag met AI werken. Door de rol tijdelijk te beleggen, komt er wel een eigenaar: iemand die keuzes maakt over data, over toegestane toepassingen en over de volgorde waarin risico's worden aangepakt. Na negentig dagen ligt er een basis waarop de organisatie zelf verder kan bouwen, met de afspraken vastgelegd en de rol overgedragen.